Open oproep #41 ‘gêne’

De jacht op poëzie, proza, essays, theaterteksten en andere schrijfsels is weer geopend! Ons najaarsnummer van 2021 richt zich op het thema ‘gêne’. We zien graag alles van beginnend schrijftalent binnenkomen via ons online inschrijfformulier. Deadline is 13 augustus. Je krijgt ten laatste in september antwoord.

‘Een gebrek aan gêne is nog geen kunst’, blokletterde De Standaard enkele jaren geleden een vlammend artikel over een schilderij van de Australische kunstenaar James Needham. In het stuk spuit kunstcriticus Jonathan Jones z’n gal over het onlinesucces van het dubbelportret dat de schilder van zichzelf en zijn vrouw maakte, en waarop ze beiden in weinig verhullende poses te zien zijn in hun badkamer: Needham zit met blote billen op de pot, draagt onmodieuze sokken en laat achteloos een Penguin Classic uit zijn hand bungelen, zijn echtgenote poetst haar tanden in haar ondergoed. De geschilderde weergave van dat intiem privémoment verwordt tot een publiek evenement wanneer het online door duizenden vreemden wordt aangeklikt en begluurd. Het resultaat, aldus Jones, ‘heeft de onbeschaamde spontaniteit waarop de selfie­cultuur verzot is – en dezelfde dodelijke oppervlakkigheid.’ 

In ons schaamteloze selfietijdperk is de kunst gedoemd van haar sokkel te vallen, zo lijkt Jones te stellen. Maar is dat wel zo? Gedijt kunst bij de afwezigheid van gêne, of is schaamte net een voorwaarde voor goede kunst? Gêne is vandaag allesbehalve verdwenen. Terwijl we onze ikken lustig etaleren op sociale media, schamen we ons collectief te pletter en tieren fenomenen als flygskam (vliegschaamte) en online shaming welig in de maatschappelijke ruimte.

Met dit nummer van Kluger Hans willen we scherpstellen op de impact van gêne op de literatuur, en verschuiven we de focus van Needhams geschilderde blote billen naar de verfomfaaide Penguin Classic in zijn hand. Zo lang als we ons kunnen herinneren loert de literatuur door sleutelgaten, neust ze in de binnenwerelden van personages en lyrische ikken, en schroomt er niet voor de geur van hun vuile was in de richting van de lezer te blazen. Auteurs van autofictie wegen de portie autobiografische elementen die ze in hun fictie kunnen verwerken zorgvuldig af: die moet nét voldoende ontboezemingen bevatten om de op authenticiteit beluste lezer geprikkeld te houden, maar zeker niet te veel, om te vermijden dat de balans doorslaat naar gratuit exhibitionisme. Volgens literatuurwetenschapper Jonathan Culler vormt embarassment ook een wezenlijk bestanddeel van de lyriek. Lyrische gedichten, die er niet voor schromen om een afwezige geliefde, levenloze objecten of de goden rechtstreeks aan te spreken, en vaker wel dan niet in hyperbolen en memorabele ritmes grossieren, zijn vaak opzettelijk een tikje over the top. 

De gêne loert ook om de hoek wanneer het literaire werk zich in de buitenwereld begeeft. Iedereen kent het fenomeen van de verboden lach die je moet zien te onderdrukken bij een tenenkrullende poëzievoordracht. (Awkward!) Tal van beginnende én gevestigde auteurs worstelen met zelfonderschatting wanneer ze de pen ter hand nemen of het podium bestijgen, generen zich om zichzelf bloot te geven op sociale media – een noodzakelijk kwaad als je je werk vandaag wil vermarkten – of moeten hun gêne overwinnen om een vergoeding te vragen voor geleverde prestaties. (Schaam je je niet om geld te vragen om enkele gedichten voor te dragen? Literatuur is toch een roeping? Of een hobby?).

Moeten dichters, prozaïsten, slammers en essayisten de handen in elkaar slaan om de gêne overwinnen? Of kunnen ze die ook vieren? Is gêne een obstakel of motor, een springplank of afgrond voor de beginnende schrijver? Smoort schaamte talent in de kiem of kan het net een stimulans bieden aan opkomende woordkunstenaars om hun stem luider te laten weerklinken –  en er wie weet wel van te genieten wanneer die overslaat?


NIEUW! (Of toch nieuw sinds #40 (des)illusie.) Kluger Hans doet ook graag expliciet een oproep naar beginnende literaire vertalers. Wil je graag werk van een opkomende schrijver uit een ander taalgebied vertalen naar het Nederlands? Stuur dan zeker je voorstel in, want we zetten met plezier vertaaltalenten en internationale schrijvers in de kijker. Voor meer info over de voorwaarden kijk je even op onze inzendpagina.

Drop je schrijfsels via het inschrijfformulier in onze inbox. Deadline: vrijdag 13 augustus 2021.

Dit bericht delen